OLASAGARRE, Juanjo:
Hainbat poema

Hemen hor bezala
zoriontasuna inoiz ikusigabeko
itzal iheskorra dun
nonbait, ezaguna haizenez gero,
guttunak izkiratzea debeku dun,
arrazoia dun, bai, arrazoia dun
zertarako izkiriatu, ezagunak bait gaitun
baina badakin askotan ezagunenak
arrotzenak, hurbilenak urrutien,
itzal iheskorra izanen dun ere
hor hemen bezala nia
nia eta haustura, arraildura
hor seguru hemen bezala
odolak egiten din laster
hor, nere barne exilioan seguru badela
hau izkiriatzen duenaren antzekorik,
nire izen berbera duen itzala, seguru badela,
nahiz pastelak gustoko ez dituelako edo
nire izaerarengandik apartatu.

© Olasagarre, Juanjo. Gaupasak, Susa, 1991.




Zenbat izen ditu heriotzak
arru maiztasunez egunak, udak
uda udatuz, neguak hotza
bihotzak bihotzetan
pairamenaren uzta zorituz
eta mirailak beste zu bat
itzuliko dizu zure buruaren aurkezle
galdutako guztiaren izkiriatzaile

Izanen dituzu akaso
espazio bizigabeak, atzoak beti eta
furingera iheskor hori denbora
denbora dena aztiatua, lehaio, zu bera
goizaldetik milaka formatotan
aurkeztua.

© Olasagarre, Juanjo. Gaupasak, Susa, 1991.




Euri eza eta bizi-arazoak direla medio
sentimendu demografiak
urrikuntza ikaragarria hartu du
atxiloketa ugariak
gauez gau
nekez heltzen dira
egun lanbrotsutako zirraren
espetxe guttunak
noizbehinka lerro hits batzu
uhuri gargail gisa
isiltasuna gero
errefuxiapenak urrutiko herrietara
-erzepzio bestelakoen erresuma ilaun-
estradizio uholdeak
heriotz zigor akitzen dira
gure burua maite duguneko jats beltza esaterako
hilobi amankomunean datza
hira lits urgunekin batera
desioa gau-haginetan
itzultzen da doi
ihes egiteko berehala
atzipe ez dezaten
proteina dugun hogena
zokorik ilunenetan gorde behar izan da azken heroi bezala
ekintza suizidetara behartua dago
euri eza eta
bizi-arazoak direla medio
sentimendu demografiak
urrikuntza ikaragarria hartu du
lurralde okupatuan bizi
lurralde okupatua izan.

© Olasagarre, Juanjo. Gaupasak, Susa, 1991.




Saldu genuen saldu
etxea ganadoa lurra gure lurra
saldu
jende saldo saldua gara besterik ez
paradisoa ez zela gure bihotzen
biztanle bagenekien
begenuen lurra gurea
seinaletzat kantuak dantza
leiendak ipuiak
herri oro bezala
existitzen ginelako datu bilketa
historiaren seme egin gintuzten arte
eginkizunaz tratatu eginez
izateko izateaz ohartu beharraz
herri honek azpikoz kanpora egin zion bihotzei
etxea estrematu zuen
liburuetan bilatu
ahaztu bizitzez
eguraldiari lurrari bezala adarrak belztean zen
urratsa erabakiorra zenean
huts bakarra fatala
zugaitzak haltza makala haritzak
heroiak gure Gu
piztiak otsoa hartza jela
txepetxak
paperezko tigreak
amaitzear zen bale leinuak
goroldioak iraganak denborak
magalean hartu gintuen paisaiak
gizonak emakumeak abarrak
erru soleileak
bihotzez egin zuten sala
ispilu non begiratu
zertan zen herri hau... Urtua
ipar leinukoa ote zen
datorren udaberriko jaiotzak leinukoak ote?
bizitzea ez zen nahiko
erantzunak behar
ehun metro korritu ondoren hildakoak
zein desertutara egin zuen bidaia?
eskizofrenia herri honek asmatu eritasuna ote?
non paratzen zituzten dinamitatzaileek bonbak
bere bihotzetan edo
mugetan, harandiko lurraldeetan?

Eta akaso kitto ote: hemengoa naiz
bihar bero egin du
dena da berde

Saldu genuen saldu
saldu etxea ganadoa lurra gure lurra
abiatu ginen
nola indio amerikarrak erreserbarantz
eskutsik hotzez ilun
gure buruen bila
laparrez lapar, bihotzez bihotz
umeak besoetan, zaharrak herren
manukor permadura, senak ibai
arrats geldiaren so pean
jakinaren gainean izanik
uherra zela aurkigaia
epopeia patuaren pasioz paradisu zitzaigula, bide
arauen arabera hilotzak sortuz
traizioak deserzioak heroiak
guda eta izurriteak
sua bikoiztasunez hormatua
noizbait izanaren eternitatean
gero laberintatuak

Eta bideak zugaitz harrituak landatu zituen pertsonak bezala
biziaren zama gisa bidaiatu paketeak
beste bide batzu eta itzuli nahi zutenak
eroritakoan inoiz ez jaso arrenkurak
halabeharrez saltzaileak
haiek: zaharrak
eta haien ondorengoak: ehortzaileak
bidaiaren pasioz gure bihotz aldatuak
iparraldea zuten amets
han nonbait utzi genuen etxea
baina jada ez genuen etxerik
saldua zen

Geroztik ipar leinuen bihotz ttipietan
izaki saldu bat dago
geroztik ipar leinuen bihotz ttipietan
saltzaile batekin lehian

© Olasagarre, Juanjo. Gaupasak, Susa, 1991.




Denborak enbor ustelak utzi zituen
azal zimur batzu eta su itzaliak
etxearen aurresentipen izua dilindan
esaldi erabakiorrak biziaren erranairu

Padura harridura disekatuez biztanletua
izen batzu harri lako oroimenak
xerka eskuz esku iziotua
eta ahulezi errimea euria datorrenean

Zirrarak koilare luze gisa
zuhaitz hilak perzepzio bila
mugalari xendeen etorrerak
berririk gabe euriaren zai

Enigma entendiezinak soak bezala
hagin soil batzu belarren islada
egun berri batzu kez zamatuak
eta desio erreka agortuak.

© Olasagarre, Juanjo. Gaupasak, Susa, 1991.




Joxerra Agirrek Euskal Herriaz

Elurra ari du. Ezer
ez da dirudiena. Isildu
du arratsak txalaparta.
Zinkurin dagi basoak
urrutian. Bizitza pasa da.
Lo dagite etxeek
fantasmal, sakon.
Mara-mara ari du.
Plazako aulki zurituak
balizko etorrera baten
esperoan daude hotzik.

Ailega zitekeen, oin hotsez
plazako elurra zikindu,
aulkiak begiratu,
etxean sartu, sutondoan
gelditu eta euskaldun oso izan,
mutilazio baten truk.

© Olasagarre, Juanjo. Bizi puskak, Susa, 1996.




Xabier bizirik

Beharbada oker daude,
nork daki? Horrenbeste urte
leotzetan isiltasuna erditzen
gartzela, zarratua, gartzela.
Zeru puska karratuekin
geometria ezinezkoak marrazten,
nazkatuko lituzkeen, menturaz,
bizitza adabakiekin amestuz.

Beharbada oker daude
han barnean, gartzelan
sinboloak izatera kondenaturik,
baina sinesten dutenaren alde
eman dute bizitza.

Hemen kanpoan kalean
nork esan dezake beste horrenbeste?

© Olasagarre, Juanjo. Bizi puskak, Susa, 1996.




Martin Mann-ek (Berlin)

Esanen duzue
zer egiten zuen alemaniar batek
Euskal Herria deitu leku batean
han 42. urte inguruan?

Horroretik desertatu.
Ez zen leku egokiena, badakit,
baina Hitlerrek lortu ez zuena
ez zuen Francok lortuko.

Irrati aparailuak konpontzen nituen
herriz herri, etxez etxe.
Gaztea nintzen eta
larrua salbatu izanak
bizitzara amildu ninduen.
Ez dago arriskua bezalakorik
pasioaren ziztada potintzeko.

Ederra zen
eta nik loreak eramaten nizkion
promesa gazteekin batera. Atertzean
uhalde ertzetik ibiltzen ginen
ihesi zihoazen hodeiei begira.
Gerra amaitu egin zen
eta ni Berlinera itzuli,
orduan bete uste nituen promesekin.
Posgerra latza izan zen
oso latza.

Berlinek oinezkoen hilerria zirudien,
karriketan zebilen jendea
deslai, ogi bila
eta errua jaten.

Agian oraindik bizirik dagoke;
eta nork daki,
gauaren mozorropean
bere senarraren ondoan etzanik
ni nauka gogoan
oinazturak, une ilaun batez,
iraganeko gela itxi bat argitzean.

© Olasagarre, Juanjo. Bizi puskak, Susa, 1996.




Miren Yoldi Gomezek ahizparen amodioaz

Elkar maite zutela?
Maite zutela lar esatea litzateke.
Ezkondu egin ziren. Gizartearen legera
eta Jainkoaren aurrean.
Ahizpa haurdun, koinatua
haragitarako txekorra bezala.
«Gero gerokoak» esan zidan ahizpak
eztei egunean. «Gero dionak
bego dio» pentsatu nuen nik.
Eta han joan ginen denok
ama, loreak, oturuntza eta poz
ustela, poz dekretatua baino
ustelagorik ez dago eta.
Jotzen zuela? Ez dut uste.
Kerida zuela? Ez da nahikoa gizon
bi emakumetarako.
Eztei egun beretik
heldu ziren mugara
nola haziak porlan gainera.

© Olasagarre, Juanjo. Bizi puskak, Susa, 1996.




Debra Woolf-ek (Alabama)

Orduak zenbaturik izateak,
absurdoaren minondo eta
neke barearen arteko joan-etorriek
ez diote oroimenari pilatzen uzten,
nahiz batzuetan ezpata itsu
urragarri baten maneala
ezezagun batekin xiringa
konpartitu zenuenekoak asaldatu.
Pamplona Spain-en, esan zenidan.

So Montgomery. Sekula
ez du izan hiri honek
honen arnasa lasairik.
Eseri parkean. Animalia
otzan etzana dirudi. Begira
nola kulunkatzen dituzten
etxeek lizarren siluetak,
enbor eriak, arramak biluzik,
orbela lurrean, zirimoletan
negurako bidea seinalatuz.
Etzan aulkian eta errepara, hori
lainoak dira eta une hau beti
dateke. Murgil zaitez urdinean,
eder doa xoxoa hegan
lur baten bila, hotzari itzuri.
Ez entzun txor-txorra. Ez
gogoratu udatzenaren eztiaz
hondartzako muttikoarekin
larrua jo zenuenekoa. Uxa
eta kontsola: ez dakienak
ez baitu errurik, eta zuk, orduan,
ez zenekien zure gaixotasun horrena.
Ahantz ezazu eta murgildu
urdin oparoan.
Izan gogoan zergatirik gabe
bihurtzen gaituela patuak zergati.
Baionan at the Basque Country, esan zenidan.

© Olasagarre, Juanjo. Bizi puskak, Susa, 1996.




Ana Yoldik Andres Basterra senar ohiari

Zertarako ahaztu
Gero heriotza etorriko bada

Brodsky

Izan gaitezen lagunak esan
eta alde egin zenuen.
Eta hantxe gelditu nintzen
zornea zeridala eta zeridala
nola urruntzen zinen begira.
Ezin zitekeen, ezin zitekeen,
errealitatea ukatzea da
defentsa mekanismo abila,
baina gutxirako balio du.
Zornea zeridala eta zeridala
nola urruntzen zinen begira.

Gero telefonoa nuen aire,
hari batean bizi nintzen haritik,
hari bizitza esatea baldin badago.
Erregua zeridala ahotik
hala ibiltzen nintzaizun deika,
itzul gaitezen, itzul gaitezen,
baina zuk argi zenuen zortea:
zuretako ezetz, ezetz zen,
niretako sufrikarioa, ordea.
Erregua zeridala ahotik
hala ibiltzen nintzaizun deika

Hurren hil beharra zintudan,
zure heriotza zen nire bizitza.
Eta hantxe ibili nintzaizun,
labanazoka petxuan
(zentzu figuratuan jakina).
To kabroia, to kabroia,
barreiatu nizun burmuina.
Zu hila zinen ni bizia.
Nola izanen gara adiskideak?
(zentzu figuratuan jakina).
Nik adiskidetarako nahiago ditut biziak.

© Olasagarre, Juanjo. Puskak biziz, Susa, 2000.




Ana Yoldik adiskideei Andres Basterrarekin utzi ondoren

Amodioa merkatuaren legeei dagokie
sinetsi nahi ez badugu ere:
objektu bakarra hautatze hori
iraun bitartekoa da. Gero, badoa.
Eta joandakoan, amodioa, ai!,
medikuntzaren legeei dagokie:
zauriak itxi, puskak josi,
norberaren buruaren dosiak neurtu...

Hara orbainak! Baina, ofizioa,
egunekin burutzeko ofizioa, ikas daiteke,
bizitzaren legeei egokitzea baino ez da:
edonork luzesten dio ordu betez
arratsik finena begiesteari,
egia bakar bat ere gabe bizi daiteke.
Luze jotzen du. Bizitza bezain.

© Olasagarre, Juanjo. Puskak biziz, Susa, 2000.




Joxerra Agirrek HIES frogak egitera joan zenean

Nire bizitza itxarongela hau bezalakoa da.
Aurpegiak goiztiri hutsak bailiren
erdiko mahaian erreparatu dute
edo leihotik harantzagoko itxurak egin,
baina ezinegonak, hanken taka-takak,
agerian utzi du: txandaren atezuan daude
denborarekin dinbi-danba, zorteari erreguka.

Euki egin behar zaio txanda ailegatzean.
Altxa eta ateaz harantzago desagertu
esperantza eskuetan. Borondatea. Patua.
Baina aurretik prestatu beharra dago,
esanen dena entseatu, makurrenerako ere
indarrak bildu. Makurrena?
Pentsatzea ere zorigaitzari berari deitzea da!

Aldizkariek bizitzaz dihardute,
eguzkiak errainu dagi baldosa gainean,
lapurretan harrapatu baikintuzteneko keinuak
ez du, baina, atarramentu onik iradokitzen.
Bizi izoztuak... Dena zuria bada ere,
odolaren gorria neurtzen da hemen.

Malditismoari uko egiteko aginduen leloek
hortxe diraute, oraindik, ninietako izuetan.
Konplizitatea. Gauden guztiok erakunde sekretu
eta bekatari antzeko baten partaide gara,
gure heriotza, aholkatuaz kontrako
egite baten ondorioz suerta daiteke,
zenbaki eta taulek agin dezakete noiz,
birusak erabaki nola, baina,
gertatuko da, gertatuko denez,
nahiz eta hemengo denok ez jakinarena egin:
hiltzea denoi dagokigun neurrian
inori ez dagokiola uste baitaiteke.

Bati hots egiten diotenean soilik
zartatzen da isiltasuna. Ezpainetako
dardarak, hanken makalaldiak,
besteen begien arreta axolagabe antza
eta antsiatuak aurresan egin dute
ate horretaz harantz datorkeena.

Bizitza itxarongela bat da
Aber, mesedez Jose Ramon Agirre...
Baina bizitza berarena.

© Olasagarre, Juanjo. Puskak biziz, Susa, 2000.