ARANBARRI, Iñigo
Algunos poemas

Lorelei

Gutun arrastoetan hintzenan Lorelei
Hitzen heriotzetan kamiotako
Suzannerik desbideratuena
Lurperatuak egunaren atarian
Hartzaroaren urratsak
Etzegon badakin jadezko irudirik
                                  Pagadian
Etzegon bidezidorrik gogora
Baina abiatuak gaitun halare
        Basurdeen larrazkenean barrena
        Denboraren gela hotzetara
Ustelberak direla jakinez
Arras ezagunak zamalzainentzat
        Gorniak erretakoen
Zeinurik gabeko
Koaderno hauskorrak

203. gela

Plaia aldera doazen autoen koloreak
ditu gogoan egunsentiro
203garren gelako biajanteak
irrifarre eta muxu beltzak
maleta tipian tolesten
eguzkia granvietan erosia ikusi
ahuleziak jandakoen izenak
banan bana iltzatu arte
ehunera heltzeke seguraski
lanbroak konparazio txarrak
egin ditzake balkoian
putzua izpilu bat esaterako
azken finean zubietako brontzeak
laztantzeko (galerazirik dagoela
jakinik) emakume gizen baten
gorputzean
urrun itsasoaren maindirea
203garren gelan

Zure adatsaren kolorea du bideak
Urdina
Orein eriaren gisa noa
Aintzira zilarreztatuak
Edota lautada amaikaitzak irudikatuz
Eta lurra ez dabil nirekin
Giacometti izutua naiz
Kaleek sare zuria ehuntzen dutelarik
Urruntasunean
Eunukoak dakuskit zure leihopean
Egunsentian
Muinoei darien argitasunen zain
Eta euriak oskolak dakartza
Errinozeroaren garaian daude -dira
Zure lehenbiziko hitzak

Oraindik daramat eskumuturrari loturik
Iazko sanjuanetan oparitu zenidan
Isidore Ducasse Luxe Quartz erloju hura
Zure lorea bezain beharrezko izan bait dezaket
Atea zabaltzean, li-
Moiurezko egun moteletan.
Ez dut hitzik izkribatu
Ezagtzen nauzu, c'est trop topique
Menbrilo liketsuen lanbroari begira
Entzun dut zre Iztarrarteko horbel hotsa,
Marrubien olatua.
Eta arratsaren errautsa atearen hutsean.
Bai, berandutzen ari zait.

Ume eta ausart nintzenean
erreka ondoan eseririk
odola zerion harrien borobiltasunari
eta lizardian barrena zabaltzen zen
emazte diganteari odola
oroitzapenak gordez hil balitz bezala
eta denborak libre uzten ninduen
bere begi beltzen zelaian
libre uzten
egunen hiroan sar nendin
lur malatsetako
tximeleta horailak harrapatzera odoletan
libre uzten
urteen baitako ur urdinetan bataia nintzaten
bere begi beltzen zelaian
non belarra zeruan sartzen zen
zauri zuriak ernerazten zizkion arte
bidezidorrak itorik
lehoiei zintzur eginez

Azken orenetan nabigatzen diat
erreskan doazen hitzen baitan
ez diat gutun hau besterik bidaliko
badakik, gaizki zegok dena
jakingo du ondo naizena
eta goroldioak estaltzen duela
ene bihotz tipia
luzeak direla ibaiak hemen
denboraren arrastoa ito nahiean
kizkurtzen, borobiltzen direla
arratsero ia, nostalgia bila
basoratzen gaituk
baina ez dizkiagu kilker hilak baizik hatzematen
eta tantaka dituk ereinotzaren loreak
gure eskuarteko amerika tipia deskubritzean
eta dena iluna duk berehala
edo handia
hain handia nola den handia iragana
eta zuen gutunak zetozkidak gogora
hautsez beteriko musuak opatuz
kurrilo iheslariak bailiren
oroimena kare bihurtzen zaidaneino

Beti gelditzen da zerbait
botilak, zapatez beteriko zelaiak
zure oinak ohearen barrenean
Nafarroako elurrak bezain zuriak
zapiak estazioetan, etsaiak
hegaztien orenen atalik sotilena
antzezten dute
koartza gorrien ahuena: lumak
kaleen bakardadea ere hor dago
etsipen zukutua zure begietan
eta malkoak
gorrotatu beharra dago
gorrotoa bait da gure altxorrik
ezkutuena
zuhaitz gorak inguruetan
lagun joanen eskolta baten antzera
zapi arrotzenez estalia
egunaren hozpela pauso ttipiz
hurbiltzen delarik
koartza erietako bat bailitzan
eta begi errukiorrez begiratu
gero irrifarreak entzun dira

Aberriaren zera hau

Nola arindu hainbeste egonezinen zama
Nola higatu gure harrotasun zigortua

Nola gorrotatu gure mintzoaren merkatu zuria
Aspaldi eraitsi behar genituzkeen arbola santuak
Inoiz eraitsi behar ez gintuzkeen
Ez genituzkeen txara hezigaitzak
Nola ahantzi itzal iluneko hegaztiei
Harrika eman izan diegun zelaiak
Nola ahantzi hainbeste bide hesitu hainbeste hesi bidetu

Esan nola erakutsi behar dugun gure etxea
Gela bakar bat giltzatu gabe
Nola erakutsi eskuak nola bildu begiak
Nola mututu hauen kodea
Esan nola zikindu behar dugun gure memoria
Hain hauskor hain barne
Hain geografia basa non bidezidorrak
Itsasora amiltzen diren
Itsasora amiltzen gaituzten
Gorpu ahantziak besarkatzen dituzten harkaitzak
Antzinako ametsak urrumatzen dituzten urak
Esan nola maitatu behar den
Hain astiro erremintzen dena
Kristalezko arrosa hau, hain zauri bozatua
Nola aurkitu haren aurpegia its hatzez ez bada
Nola eman ahora haren hatzak horzkada ttikirik gabe
Nola ikasi ahal dugun hainbeste eginbehar
Nola ikasi behar dugun

Nola idatzi lur zokorretan
Nola desidatzi zorua larratu gabe

Bidasoako Nerbioiak

Uraren azalean haurrek zopak egiten dituzte harriekin
Kalatxoriak belari bihurtu dira
Norbaitek bidea egin du fabrika abandonatuan

Uraren azalean bapore alemanek babesten dituzte
       ezezagunen urratsak
Oihu egin beharko nuke ausaz
Baina nire eskuak lokarri dira

Uraren azalean norbaitek su eman dio autobus bati
Telefonoak ez dira isiltzen adiskideen etxeetan
Urruneko gerra bateko irudiak ikusten dituzte telebistan
Norbaitek negar egiten du. Badakit zergatik den:
Hildako guztiok dugu elkarren antza ilunabarretan
       uraren azalean

Uraren azalean esku ezagunek zuloak egiten dituzte uretan
       zerbaiten bila ari baliera bezala
Denbora alde dutela diote
Garabietan ez da langilerik. Sasiak beltz hazi dira aurten

Uraren azalean jendeak ihes egiten dio espaloian keinuka
       hitz egitera hurreratzen zaion lagunari
Nik harriei heltzen diet, baina gauaren pisua dute

Uraren azalean susmoek harriek beste pisatzen dute

Uraren azalean bainerak estali egiten dira gauez umeak
jaus ez daitezen
Urak ez ditu aurpegiak jaten. Hildakook ez dakigu igeri

Ibai hondoan itsatsiriko hildakoekin mintzo naiz
Berbak uger ez dakizkidan uraren hondalean

Uraren hondalean nire malurak ez du hizkuntzarik
Baina zail da jakiten

Berrogei minututan ez esateko beldurra

Esan bare. Esan niri. Esan zakar
Esan ez dugula elkar maitatzen asmatzen
Esan ez dugula orbainak gozatzeko betarik hartzen
Esan niri. Esan zakar. Esan geldi

Esan zakar ez gaituela geroak horrela nahi
Esan ez dugula geroa horrela nahi
Esan gatz gehiegi eman diegula:
Esan gure irekiek larregi ikasi dutela

Esan baratx. Esan niri. Esan zakar
Esan hildura xarea hazi zaizula zuri ere
Esan aztarrika ekiten diola egunsenti bakoitzari
Esan nahikoa dela, akitu egiten direla bihotzak

Esan ez dugula oinazearen gorazarre eginen
Esan ez gaituela edonola nahi
Esan itxarotea ere badela bizitzea
Esan itxarotea ere badela bizitzea

Esan gozo. Esan soilik. Esan

Etxe abandonatuak

Denok dugu etxe bat iluntzean noiz helduko
        itxaroten gaituena
Leiho bustiberria sukaldean
Gauak bere ezin egin dezakeen mahaia
        hozkailuaren ondoan
Botila ardoa, kortxoa kendu gabea
Oraino inor etorri ez den seinale
Norbait maitasunez ase dabilen
        amenazuzko itsaso sakona

Argia biztu eta aulki banatan esertzen gara
Atsedena behar du isiltasunak
Hezetasunak sabaiko pintura harrotu du
Maratilak ostu dizkiete ate-leihoei
Hutsik zeuden edalontziak betetzen ditugu
Harro dabiltza ur gorriak, nahasiak barrenean
Honela adierazten diogu elkarri
Bakardadeari diogun beldurra
Ateri da eta argi gehiago ikusten ditugu urrunean
Paper zaharraren koloreko dira eta dardara egiten dute
Inoren zoriontasun pitzatua gordetzen ari dira
Izarpean ontzi irauli handi bat da gaa

Zenbaki ezagun batzuk markatzen ditugu
Lagunak zenbakietara ekarriak
Ni naiz esanez deitzen dugu Ni naiz, Ni naiz
Alferrikakoa da ordea izan aditza telefono haririk ezean
Etxera ezinik dabiltzan adiskide hordiak gure hitzak
Galduak herriko kale-karkabetan
Lemarik gabeko ontzi iraulia

Berandu da, esan dit lagunak
Eta haren atzamarrek keinu zahar bat egiten dute
Bere barnean itsaso agortua begiratzen duen botilari
        tapoia kentzen ari balitzaio bezala
Baina dialak ez du gaua baino ekartzen
Ahots arrotzetan emandako maitasun mezuak dira
Eta ez ditugu ulertzen

Tora mea tunsa chilug
Sora mea de detentie si singuatate

Harroak ditu itsasoak urak
Zuek ez dakizue zer den
Zuek ez dakizue zer den mezu horiek entzun eta
Mezu horiek ibili eta etxetik urrun entzutea

Moartea citeste ziarul

Dardara egiten dute argiek urrunean
Paper zaharraren koloreko

Entzuten baduzu

Harrien lauhazka entzuten baduzu
Ez nazazu dei goizaldean

Harrien lauhazka entzuten baduzu
Segurua zirudien teilatuaren azpian
Ez zaitez inongo adiskidetzan aterpetu
Zuretzat bakarrik da lurraren kolpea
Zuretzat dum-dum bala asasino honen zauria
Ihesnahi hau. Lurgabetuen urrats hauek
Atelier hutsetan eginiko etzanguak

Harrien lauhazka entzuten baduzu
Zapaldu eginen dizu idazten duzun eskua
Begiak bilatuko dizkizu
Soka ezarriko saman
Lur zurizko sertaôa
Eta eremuko arroztasunean
Ez nazazu goizaldean dei
Nahiago dut jakin gaberik maite
Harrien lauhazka entzuten baduzu

Harrien lauhazka entzuten baduzu
Hatsedan itzazu oroimenen bateko hodeiak
Zarratu leihoak eta entzun: entzun
Zamalkatze zalua. Harrien hotsa lur gainean

Gau ehiztaria

Begiak urtzen dizkizun gauaren ehiztari naiz

Ilargiak zoruak izarkitzen ditu ohepean
Auto guztiek zapaltzen dute estoldaren estalkia
gure leihopetik igarotzean: bizirik gaude
Utzidazu sarea marrazten zure gorputza biltzeko
Utzidazu milaka globo beltz askatzen
haren ibiliaren bidean
Usteldurak ausiki ez zaitzan orkatiletan
Lo nahi zaitut iluntasunaren gazur epelean lo
Ez oinutsik loezaren harkaitzetan
Ez oinez haren eskutik
Milaka globo beltz ibilera sendoz datorren gauarentzat
Loa ez dela gutxi batzuen eskubidea aldarrikatzeko
Ez dut zure zauriak irekiko dituen gaurik utziko
Bihotz akituak ezin du dabilena baino azkarrago ibili
Begi beratuak ez dira zurmin urdinen bazka izanen
Eta nik lo nahi zaitut

Utzidazu nire berben haizealdean kulunka zaitzadan
Utzidazu apirileko teilatu bat ematen zure loari

Gauak urtzen dizkizun begien ehiztari naiz

Oroitarriak

Zoazen tokira zoazela
Ekarridazu harri bat

Ekarridazu harri bat
Hilobi musulman eder bana egin diezaiogun
Edonora zoazela
Gure bihotzen lubaki gorri bakoitzari
Ez dezaten nekarazten baino atsedenik hartu
Igitai eiteko ilbehera berdea
Mailua baino arinagoa izarra
Ihes guztietan lagun izanen dugun
Lurra arin dakigun
Uraren azalean edonora zoazela

Kolore biziz margotzeko nahi nituzke neuk ere
Hangoak eta hemengoak
Lauak eta akastuak
Margolari vudu baten mozkorraldia
Biluziegi zaizkidan harrien azala janzteko
Museo bitxi bat koronel guztien iraingarri
Baina motelduak ditut behar nituzkeen denak
Eta euriak bezain higaturik zikintzen naute
Zoazen tokira zoazela
Ekarridazu harri eder bat
Hodei oparo bat jar dezadan
Gure bakardadezko Boavista gorriaren gainean
Harri soil bat
Oroimen kolpe garratza
Ontzi harro bat egin diezaiodan gure egonminari
Zoazen tokira zoazela

Zoazen tokira zoazela
Etzazu ahantzi egundo nire harria
Hilobiak harrizko hodei baten beharrean dira
Hodeia eta harrizko ontziaren harrotasuna
Uhin beltzei branka gozo ematen
Inoiz ahantziko ez dudan argazki ederra
Inoiz azalduko ez dizudan hizkuntza

Ekarridazu harri bat
Inon ez diren herrietara zoazenean

ARANBARRI, Iñigo Algunos poemas

ARANBARRI, Iñigo
Algunos poemas